• LOGIN
  • Geen producten in je winkelmand.

Terug naar de speeltuin van de verbeelding: The New Pulp

Een tijdje geleden kwam ik tijdens het surfen op het internet de term The New Pulp tegen. Deze term deed me denken aan gelijkaardige benamingen voor nieuwe stromingen in het sciencefictiongenre als New Wave en New Weird (waar ik eerder al een column over schreef). Het idee erachter was dat het pulpgenre de laatste jaren een herleving doormaakt, maar met een moderne twist, waardoor het wel degelijk van deze tijd is. Ik vond het een interessante ontwikkeling.

Niet lang daarvoor keek ik met mijn vrouw op YouTube een filmpje over de geschiedenis van de sciencefiction waarbij de bekende pulptijdschriften aan de orde kwamen: Astounding Stories, Weird Tales en Amazing Stories. Omdat ze goedkoop gedrukt werden, konden ze een groot lezerspubliek bereiken. De verhalen waren dan ook voor dat grote publiek geschreven. Een realistische karakterontwikkeling was niet het belangrijkste en vaak ook niet de wetenschappelijke juistheid van de ideeën, maar exotische locaties, fascinerende uitvindingen en indrukwekkende actiescènes. Na afloop van het filmpje boog mijn vrouw zich naar me toe en zei: “In jouw verhalen zitten ook wel veel elementen van pulp sciencefiction.”

Kleurrijke avonturen vol actie

Ik schrijf natuurlijk niet maar in één genre of houd me aan slechts één stroming. Ik snap ook waarom heel wat schrijvers en lezers moe worden van discussies over de zoveelste punkvariant. Maar de terminologie van genres en stromingen kan helpen te praten over literaire ontwikkelingen en de smaak van lezers en schrijvers. Je moet je alleen niet al te hard aan dit soort grenzen willen vastklampen, maar gewoon schrijven wat je schrijven wilt.

In dit geval moest in mijn vrouw echter gelijk geven. Ik bekijk regelmatig op internet de omslagen van oude pulptijdschriften met kleurrijke ruimteschepen, schone dames en gruwelijke monsters, en ik geniet van films als Indiana Jones, Star Wars en Sky Captain and the World of Tomorrow. En superheldenfilms natuurlijk. Allemaal hebben ze hun wortels in de pulp esthetiek. In mijn eigen verhalen komen ook veel wonderlijke omgevingen voor, in combinatie met bijzondere buitenaardse levensvormen, grootschalige actiescènes, nipte ontsnappingen en hier en daar een ontploffing. Mijn novelle Acmala was een ouderwets oerwoudavontuur, compleet met reuzeninsecten en vleesetende planten. De afvallige ster heeft hoofdstuktitels als de god van de oneindige vlakte en De oorlog met de eenogen en het deel van de Castlefest Kronieken dat ik heb geschreven, De gevonden wereld, brengt de bloeddorstige dinosauriërs uit De verloren wereld van Arthur Conan Doyle naar het bekende fantasyfestival. Ik hou van het spelen met alle mogelijkheden van de verbeelding.

En daar schaam ik mij niet voor, ook al heeft de term pulp vaak negatieve connotaties. De verhalen uit de pulptijdschriften werden gekenmerkt door actie, romantiek, heldendom, avonturen en een opbeurend einde. Maar ook door een sterke nadruk op het verhaal, dat met veel vaart verteld werd, in combinatie met kleurrijke omschrijvingen, vindingrijke plots, heldere beelden en soms scherpe inzichten. De tijdschriften eisten echter van hun auteurs een grote productiviteit en dat leidde ertoe dat ze minder originele, zelfs gemakzuchtige verhalen aanleverden, die vaak gebaseerd waren op goedkoop effectbejag. Dat doet echter niets af aan de positieve aspecten van het genre. Sciencefictionverhalen die vooral als doel hebben de lezer te vermaken, zonder dat het allemaal al te intellectueel hoeft te zijn, zijn volledig legitiem.

Alledaagse sciencefiction en ruimteprinsessen

Dat er de afgelopen paar jaar nieuwe aandacht lijkt te zijn voor het pulpgenre is vooral een reactie op een andere beweging, namelijk die van de mundane science fiction. Deze beweging van de alledaagse sciencefiction werd in 2004 opgericht door auteur Geoff Ryman en enkele andere schrijvers. Zij wilden af van de escapistische trekjes van de populaire sciencefiction en schreven daarom verhalen die zich afspeelden op Aarde of in elk geval in ons zonnestelsel, met een geloofwaardige toepassing van kennis en technologie die op dit moment al bestaat. Reizen tussen de sterren of contact met buitenaardse wezens komen er eigenlijk niet in voor, net zo min als alternatieve universa, parallelle werelden, tijdreizen en teleportatie. In plaats daarvan geeft de alledaagse sciencefiction de voorkeur aan verhalen over geloofwaardige wetenschap, zoals biotechnologie en verstoring van het ecosysteem.

Ik denk zelf dat het goed kan zijn te focussen op de wereld die we kennen en de realistische problemen waar we als mensheid tegen aanlopen. Daarnaast houd ik van harde sciencefiction meer dan van space opera waarin de natuurwetten met voeten worden getreden, en tijdreizen en sneller dan het licht reizen probeer ik zelf ook waar mogelijk te vermijden. Maar om dezelfde reden als ik geen moderne literatuur lees, lees ik niet alleen maar alledaagse sciencefiction en zal ik het ook niet heel vaak schrijven. Ik lees en schrijf namelijk vooral om even aan de werkelijkheid van elke dag te kunnen ontsnappen. De realiteit, met haar nieuwsberichten over de opkomst van extreem rechtse politiek, klimaatverandering en grootschalige biotoopvernietiging, ongetemd kapitalisme en toenemende prestatiedruk, leidt bij mij vaak tot sombere gevoelens en depressie. Soms is het goed door verhalen op deze dingen gewezen te worden, op andere momenten is het goed ze even achter je te laten, of ze te bekijken door de lens van andere werelden, avontuurlijke verhalen en buitenaardse wezens.

Ik ben niet de enige sciencefictionschrijver die de beperkingen van de alledaagse sciencefiction nogal beklemmend vindt. De (overigens controversiele) auteur John C. Wright besloot bijvoorbeeld, half voor de grap, half serieus, tot het oprichten van een nieuwe literaire beweging: de space princess movement. Deze beweging zou twee basisprincipes moeten volgen: “Ten eerste moeten in deze sciencefictionverhalen absurd knappe ruimteprinsessen voorkomen. Ten tweede moeten deze ruimteprinsessen half gekleed zijn. Ten derde zijn dinosaurussen ook echt vet, net als ninja’s. Ninjadinosaurussen zijn het tofst van allemaal.” Volgens Wright kan de space princess movement de spreekbuis zijn van alle schrijvers en lezers die ook oog hebben voor de fantastische aspecten van sciencefiction: “De verwondering, de romantiek, de reizen door de tijd, de denkende machines groter dan de aarde, de psionische gedachtenlezers, de ninja’s, de dinosaurussen in de ruimte, de ninjadinosaurussen in de ruimte, de ruimtepiraten, de ninjaruimtedinosuarussen van Mars die vechten met de psionische gedachtenlezende ruimtepiraten van Boskone, en al het andere dat sciencefiction geworteld in de pulp het grootse genre maakt dat het is.”

Pulp van deze tijd

Ik vind deze beweging van John C. Wright echter te beperkt, vooral omdat de naam alleen al laat zien dat ook de minder positieve kanten van de literatuur van de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw worden overgenomen, onder andere het seksisme, de schaars geklede dames in nood en het racisme van het gele gevaar en de barbaarse volken. Ik hoop zelf dat schrijvers in ons tijdsgewricht boven deze aspecten willen uitstijgen en verhalen willen schrijven die net zo spannend zijn, net zo kleurrijk, als die uit de pulpbladen, maar die aansluiten bij onze nieuwe inzichten over ras, gender en het ecosysteem. Verhalen waarin niet alleen blanke heteromannen de heldenrol kunnen vervullen, maar mensen van alle geslachten, geaardheden en afkomsten. Waarin het gevaar niet komt van een bepaalde bevolkingsgroep of type persoon. Waarin geweld niet noodzakelijk het antwoord biedt. Waarin de aannames van de pulp uit de vorige eeuw tegen het licht worden gehouden en niet automatisch worden overgenomen. Daarom: New Pulp. In mijn optiek een grote tuin vol kleurrijk speelgoed waarin iedereen kan meedoen en we onze verbeelding volop kunnen uitleven. Speel je mee?

26 augustus 2019

0 reacties op "Terug naar de speeltuin van de verbeelding: The New Pulp"

Laat een bericht achter

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Fantasy schrijven

Fantasy schrijven is het online cursusplatform voor schrijvers van fantasy, sciencefiction en vergelijkbare genrefictie.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

top
© 2019 - Fantasy schrijven, onderdeel van Schrijversmarkt.